Bài viết của Đức Cha G.B. BÙI TUẦN
Tôi biết là có ngày tôi sẽ chết. Mặc dầu
tôi không biết sẽ chết ngày giờ nào, nơi nào, cách nào.
Chắc chắn tôi phải chết. Đó là một chân lư hết sức rơ ràng và chắc chắn.
Chân lư này, không ai đă dạy tôi. Nó nằm ngay trong con người của tôi.
Cái chết cũng là một biến cố đụng tới mọi người. Nó là một vấn đề chung. Vấn
đề này được coi là hết sức quan trọng. Bởi v́ nó đặt ra câu hỏi: Đâu là ư
nghĩa cuộc sống? Cuộc đời đi về đâu? Bên kia sự chết có ǵ không?
Câu trả lời theo lư thuyết có thể t́m được trong nhiều sách, nhất là sách
đạo. Nhưng câu trả lời theo cảm nghiệm sẽ thường chỉ hiện lên một cách sống
động, khi ta ở bên cạnh những người sắp chết, hoặc chính ta đă có lần thập
tử nhất sinh.
Những lúc đó, câu trả lời sẽ không phải là một kết luận lạnh lùng của triết
học hay của giáo lư. Nhưng sẽ là cái ǵ linh thiêng thăm thẳm chứa trong
những cảm t́nh, cảm xúc, cảm động, cảm thương, khi hiện tượng sự chết rập
ŕnh sát tới.
Những hiện tượng khác thường nơi người sắp chết rất đa dạng. Có thể là những
lo âu sợ hăi, những khắc khoải đợi chờ, những nắm bắt bâng khuâng, những
ngóng trông mệt mỏi, những cái nh́n xa xăm. Cũng có thể là những bất b́nh
tức giận, những chán nản phiền muộn, những buông xuôi tiếc nuối, những phấn
đấu tuyệt vọng. Cũng có thể lại là những ăn năn đầy b́nh an toả sáng, mang
dấu ấn của một nghị lực thiêng liêng và một tin tưởng đến từ cơi đời đời.
Tất cả những hiện tượng như thế phản ánh những trực cảm nội tâm: Đă tới lúc
vĩnh biệt. Đă tới lúc ra đi. Đă tới lúc phải bỏ lại tất cả. Đă tới lúc phải
trực diện với lương tâm. Lương tâm hỏi về trách nhiệm: Trách nhiệm làm người
nói chung và trách nhiệm làm con Chúa nói riêng.
Trước đây, có nhiều điều về trách nhiệm đă lẩn trốn lương tâm. Nhưng lúc con
người sắp chết, những điều lẩn trốn đó sẽ trở về tŕnh diện rất nghiêm túc.
Tôi có cảm tưởng là người sắp chết lúc đó sẽ nhận ra: Sự sống của ḿnh là
một quà tặng Chúa ban. Ơn gọi được làm con Chúa càng là một ân huệ quí báu
Chúa trao cho nhưng không. Chúa ban sự sống và ơn làm con Chúa, để ḿnh phát
triển ḿnh và những người xung quanh trong những chặng đường lịch sử nhất
định. Sự phát triển sẽ tuỳ ở ơn Chúa, nhưng cũng tuỳ thuộc vào sự tự do và
tinh thần trách nhiệm của mỗi người.
Thực tế cho thấy là đă có những phát triển đạo đức, và trái lại cũng có
những phát triển tội lỗi. Với những phát triển tốt, người sắp chết cảm thấy
được an ủi, coi như nhiệm vụ được trao đă phần nào hoàn thành.
Trái lại nếu thấy những phát triển của ḿnh là xấu, nhiệm vụ được trao đă
không hoàn thành, họ sẽ không thể không sợ hăi. Bởi lẽ hậu quả sẽ vô cùng
quan trọng. V́ chết là bước sang cơi đời sau với hai ngả: thiên dàng và hoả
ngục. Mà hai ngả này đều rất rơ ràng công minh.
V́ thế, nói cho đúng, vấn đề đặt ra cho ta về cái chết sẽ không phải là sợ
chết, mà là sợ chết dữ, chết mà sau đó không được lên thiên đàng, nhưng phải
xuống hoả ngục.
Những tư tưởng trên đây thường nhắc nhủ tôi về ba chọn lựa này:
1. Hăy tiến về sự chết của ḿnh như tiến tới một quăng phải vượt qua, để về
với Cha trên trời.
Một khi nh́n sự chết của ḿnh như thế, th́ cuộc sống của ḿnh cũng được hiểu
theo hướng đó.
Để đi đúng hướng về Cha trên trời, tôi chỉ có một đường phải chọn, đó là
Chúa Giêsu Kitô. Người là đường, là sự thực và là sự sống (Ga 14,6). Đón
nhận Người, lắng nghe Người, đi theo Người, bắt chước Người. Người là gương
mẫu cho ơn gọi làm người và ơn gọi làm con Thiên Chúa. Điều quan trọng tôi
sẽ hết sức quan tâm trong việc theo Chúa Giêsu sống ơn gọi, là phải phấn đấu
thanh luyện ḿnh, phải biết khiêm tốn quên ḿnh, dấn thân sống theo ư Chúa,
để được trở thành tạo vật mới. Nếp sống kiêu căng cần phải bị loại tận gốc.
Nếp sống cầu nguyện khiêm nhường cần được thường xuyên phát huy.
2. Hăy tiến về sự chết của ḿnh như người được sai đi truyền giáo, mong trở
về với Đấng sai ḿnh.
Sống như người truyền giáo và chết như người truyền giáo. Truyền giáo một
cách cụ thể ở địa phương này, ở thời điểm này. Nghĩa là một địa phương và
thời điểm có nhiều khác biệt. V́ thế, tôi phải tỉnh thức lắng nghe hướng dẫn
của Thánh Thần Đức Kitô. Ngài đang dẫn người truyền giáo vào chiều sâu. Ngài
đang giúp người truyền giáo mở rộng nhiều liên đới. Ngài đang tạo ra cho nhà
truyền giáo nhiều dịp để loan báo Tin Mừng. Tôi có luôn khiêm tốn cầu nguyện
hồi tâm, để trở thành dụng cụ ngoan ngoăn trong tay Ngài không?
3. Hăy tiến về sự chết của ḿnh như người khắc khoải trở về với Đấng đă trao
cho ḿnh điều răn mới.
Điều răn mới này, tôi nhận được từ Lời Chúa: “Thầy ban cho chúng con một
điều răn mới là chúng con hăy yêu thương nhau như Thầy đă yêu thương các
con” (Ga 13,34).
Để hiểu thấm thía hành tŕnh t́nh yêu, tôi nên hằng ngày gẫm suy đoạn văn
sau đây của thư thánh Gioan:
“Chúng ta biết rằng: chúng ta đă từ cơi chết bước vào cơi sống, v́ chúng ta
yêu thương anh em. Kẻ không yêu thương, th́ ở lại trong sự chết. Phàm ai
ghét anh em ḿnh, ấy là kẻ sát nhân. Và anh em biết: không kẻ sát nhân nào
có sự sống đời đời ở lại trong nó. Căn cứ vào điều này, chúng ta biết được
t́nh yêu là ǵ: đó là Đức Ki-tô đă thí mạng v́ chúng ta. Như vậy, cả chúng
ta nữa, chúng ta cũng phải thí mạng v́ anh em. Nếu ai có của cải thế gian và
thấy anh em ḿnh lâm cảnh túng thiếu, mà chẳng động ḷng thương, th́ làm sao
t́nh yêu Thiên Chúa ở lại trong người ấy được? Hỡi anh em là những người con
bé nhỏ, chúng ta đừng yêu thương nơi đầu môi chót lưỡi, nhưng phải yêu
thương cách chân thật và bằng việc làm. Căn cứ vào điều đó, chúng ta sẽ biết
rằng chúng ta đứng về phía sự thật, và chúng ta sẽ được an ḷng trước mặt
Thiên Chúa” (1Ga 3,14-19).
“Phần chúng ta, chúng ta hăy yêu thương, v́ Thiên Chúa đă yêu thương chúng
ta trước. Nếu ai nói: "Tôi yêu mến Thiên Chúa" mà lại ghét anh em ḿnh,
người ấy là kẻ nói dối; v́ ai không yêu thương người anh em mà họ trông thấy,
th́ không thể yêu mến Thiên Chúa mà họ không trông thấy. Đây là điều răn mà
chúng ta đă nhận được từ Người: ai yêu mến Thiên Chúa, th́ cũng yêu thương
anh em ḿnh” (1 Ga 4,19-21)
Khi tôi sống với những hướng kể trên, tôi sẽ coi sự chết như là một điểm
chấm dứt nhiệm vụ.
Nhiệm vụ được chấm dứt. Nhưng nhiệm vụ có được hoàn thành hay không, đó là
chuyện khác và đó mới là điều quan trọng. Chúa sẽ phán xét công minh điều đó.
Ở đây, tôi có lư do để lo, bởi v́ tôi biết tôi đă lỗi phạm nhiều.
Biết lo là điều tốt. Không phải lúc gần chết mới lo, mà phải lo ngay bây giờ.
Biết lo ở đây là t́m cách sửa ḿnh, đổi mới ḿnh nên tốt hơn. Coi như bắt
đầu lại.
Khởi sự từ quyết tâm tận dụng ngày giờ c̣n lại và những phương tiện trong
tầm tay để chu toàn các nhiệm vụ được trao một cách tốt đẹp nhất. Nhất là
tỉnh thức ưu tiên đón nhận Nước Trời vào bản thân ḿnh bằng sám hối và tin
mến khiêm cung.
Những nỗi lo như thế là chính đáng. Khi chúng ta làm hết sức ḿnh, th́ những
nỗi lo đó sẽ đem lại những tiến triển và hân hoan. Với hân hoan và tin tưởng
nơi Chúa giàu t́nh yêu thương xót, chúng ta b́nh tĩnh đi về sự chết. Sự chết
lúc đó chỉ là bước sang sự sống mới vô cùng tốt đẹp hơn trước. Và như thế,
sau cùng, chỉ có thần chết là phải chết thôi.
Trích tập sách ĐƯỢC CHỌN và SAI ĐI của Đức Cha G.B. BÙI TUẦN